ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว หัวใจเต้นแรง เกิดจากอะไร และแบบไหนที่ต้องรีบไปหาหมอ

ผู้หญิงวัยสามสิบปลายเล่าให้ฟังว่า อยู่ ๆ ก็รู้สึกหัวใจเต้นแรงเต้นเร็วขึ้นมาเฉย ๆ บางทีเหมือนหัวใจสะดุดหรือหล่นวูบไปหนึ่งจังหวะ เป็นแล้วก็หายเอง แต่ทุกครั้งที่เป็นเธอกลัวมากว่าจะเป็นโรคหัวใจ นี่คืออาการใจสั่น ซึ่งเป็นหนึ่งในอาการที่คนกังวลมากที่สุดแต่ส่วนใหญ่ไม่อันตราย อย่างไรก็ตามมีใจสั่นบางแบบที่เป็นสัญญาณของหัวใจเต้นผิดจังหวะจริง ๆ และต้องแยกให้ออก

ไม่แน่ใจว่าอาการของตัวเองอันตรายหรือไม่ ลองตอบคำถามสั้น ๆ ในเครื่องมือ ใจสั่นแบบไหนต้องรีบไปหาหมอ แล้วระบบจะบอกว่าควรไปห้องฉุกเฉิน นัดพบแพทย์ หรือดูอาการต่อที่บ้านได้

หัวใจเต้นแรงจนรู้สึกได้ เกิดจากอะไร

ใจสั่นคือการรับรู้ถึงการเต้นของหัวใจตัวเองผิดปกติ อาจรู้สึกว่าเต้นแรง เต้นเร็ว เต้นรัว เต้นสะดุด หรือเหมือนหัวใจหล่นวูบ คนปกติไม่ค่อยรับรู้การเต้นของหัวใจ แต่เมื่อจังหวะหรือแรงบีบเปลี่ยนไป หรือเมื่อเราตั้งใจสังเกตมากขึ้น ก็จะรู้สึกได้

หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น สาเหตุที่พบบ่อย ส่วนใหญ่ไม่ใช่โรคหัวใจร้ายแรง

• ความเครียด วิตกกังวล ตื่นเต้น เป็นสาเหตุที่พบบ่อยมาก ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดทำให้หัวใจเต้นเร็วและแรงขึ้น มักมาพร้อมมือสั่น หายใจถี่ แน่นหน้าอกจากการเกร็ง
• คาเฟอีน แอลกอฮอล์ บุหรี่ และยาบางชนิด กาแฟ ชา เครื่องดื่มชูกำลัง รวมถึงยาลดน้ำมูกบางตัวกระตุ้นให้ใจสั่นได้
• หัวใจเต้นก่อนจังหวะ คือหัวใจแทรกจังหวะเต้นพิเศษเข้ามา ทำให้รู้สึกเหมือนหัวใจสะดุดหรือหล่นวูบ พบได้ในคนปกติ ส่วนใหญ่ไม่อันตราย
• ต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน ทำให้ใจสั่น มือสั่น น้ำหนักลด ขี้ร้อน
• ภาวะซีดหรือไข้ หัวใจต้องเต้นเร็วขึ้นเพื่อชดเชย
• หัวใจเต้นผิดจังหวะจริง เช่น หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว หรือหัวใจเต้นเร็วผิดปกติแบบเป็นชุด กลุ่มนี้คือสิ่งที่แพทย์ต้องแยกออกจากสาเหตุทั่วไป

สัญญาณอันตราย ต้องรีบไปโรงพยาบาล

ใจสั่นที่มาพร้อมอาการต่อไปนี้ ให้รีบไปพบแพทย์หรือห้องฉุกเฉิน เพราะอาจเป็นหัวใจเต้นผิดจังหวะที่อันตราย

• เป็นลม หมดสติ หรือรู้สึกจะเป็นลม ขณะใจสั่น เป็นสัญญาณสำคัญที่สุด
• เจ็บแน่นหน้าอก โดยเฉพาะร้าวไปแขนหรือกราม
• หายใจไม่ทัน เหนื่อยมากผิดปกติ ขณะใจสั่น
• ใจสั่นแบบเต้นเร็วรัวต่อเนื่องไม่หยุด หรือเต้นเร็วมากเป็นเวลานาน
• มีโรคหัวใจอยู่เดิม เช่น เคยกล้ามเนื้อหัวใจตาย หัวใจโต ลิ้นหัวใจผิดปกติ หรือหัวใจล้มเหลว
• มีประวัติคนในครอบครัวเสียชีวิตกะทันหันตั้งแต่อายุยังน้อย

เมื่อไปหาหมอ หมอจะทำอะไร

สิ่งที่ช่วยหมอได้มากคือการจับสังเกตตอนที่เป็น ลองจับชีพจรตัวเองขณะใจสั่นว่าเต้นเร็วแค่ไหน สม่ำเสมอหรือเต้นมั่ว และจดว่าเป็นตอนไหน หลังกินอะไร ทำอะไรอยู่ นานแค่ไหน เพราะใจสั่นมักหายไปก่อนถึงมือหมอ การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจตอนที่กำลังเป็นจะมีค่ามาก บางครั้งแพทย์จึงให้ติดเครื่องบันทึกคลื่นหัวใจต่อเนื่อง เพื่อจับจังหวะผิดปกติที่เป็น ๆ หาย ๆ

หัวใจเต้นแรง ใจสั่น วิธีแก้เบื้องต้นด้วยตัวเอง

• ลดคาเฟอีน เครื่องดื่มชูกำลัง แอลกอฮอล์ และงดบุหรี่
• นอนหลับให้พอ จัดการความเครียด ฝึกหายใจช้า ๆ ช่วยลดใจสั่นจากความวิตกกังวลได้
• ถ้าใจสั่นสัมพันธ์กับยาที่กินอยู่ อย่าหยุดยาเอง ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• ตรวจสุขภาพดูภาวะซีดและการทำงานของต่อมไทรอยด์ ถ้าใจสั่นบ่อยขึ้นหรือมีอาการอื่นร่วม

ใจสั่นส่วนใหญ่เป็นเรื่องที่อธิบายได้และไม่อันตราย แต่ร่างกายกำลังบอกอะไรบางอย่างเสมอ หน้าที่ของเราคือฟังให้เป็น รู้ว่าอันไหนแค่พักผ่อนปรับพฤติกรรมก็พอ และอันไหนที่ต้องรีบให้หมอดู ข้อมูลนี้เป็นความรู้เพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยแทนแพทย์ผู้ตรวจ